Postępowanie upadłościowe i restrukturyzacyjne w liczbach

Jak wynika z raportu Centralnego Ośrodka Informacji Gospodarczej (COIG), do końca września 2019 roku w Monitorze Sądowym i Gospodarczym ukazało się 26235 ogłoszeń związanych z postępowaniami upadłościowymi, z czego 5640 dotyczyło ogłoszenia upadłości konsumenckiej, 453 ogłoszeń upadłości przedsiębiorców oraz 354 ogłoszeń o rozpoczęciu postępowania restrukturyzacyjnego.

Z raportu opublikowanego przez COIG wynika, że do 30 września 2019 roku sądy ogłosiły upadłość 5640 osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Biorąc pod uwagę ciągle rosnące zainteresowanie tą procedurą oddłużenia, prognozuje się, że do końca 2019 roku w całym kraju zostanie ogłoszona upadłość konsumencka 7520 osób. Zatem łączna liczba postępowań upadłościowych osób fizycznych w stosunku do 2018 roku wzrośnie o 14,46%. Z badań dotyczących upadłości konsumenckiej wynika, że średnia liczba upadłości wynosi około 600 miesięcznie, a najwięcej było ich w marcu 2019 roku, bo aż 712.

Źródło: raport Centralnego Ośrodka Informacji Gospodarczej według stanu na dzień 30.09. 2019 r.

Na podstawie opublikowanych przez COIG statystyk można wskazać, jakie osoby występują z wnioskiem o ogłoszenie upadłości konsumenckiej najczęściej. Najmłodsza osoba, wobec której sąd w 2019 r. ogłosił upadłość konsumencką, miała 20 lat, natomiast najstarsza – 94. Średnia wieku osób, które występują z wnioskiem o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, została oszacowana na 51 lat. Sądy najczęściej ogłaszały upadłość osób w przedziale wiekowym 40-49 lat (22,80%), 30-39 lat (20,33%) oraz 60-69 lat (21,02%). W 2019 r. wnioski o ogłoszenie upadłości konsumenckiej najczęściej były składane przez mieszkańców województwa mazowieckiego (1013 wniosków), śląskiego (636) oraz kujawsko- pomorskiego (538).

Wobec przedsiębiorców w 2019 roku toczy się 604 postępowań upadłościowych (o ile nie zmieni się sytuacja występująca od stycznia 2019 r.), podczas gdy w 2018 roku toczyło się ich 615. Należy jednak pamiętać, że do końca września 2019 r. oddalono już 570 wniosków o ogłoszenie upadłości przedsiębiorców, podczas gdy w całym 2018 r. oddalono 562 wniosków. Jeśli wziąć pod uwagę 453 ogłoszonych upadłości oraz wspomnianą liczbę oddalonych wniosków o ogłoszenie upadłości, to można stwierdzić, że w porównaniu z 2018 rokiem, w 2019 roku nastąpił zauważalny wzrost problemów finansowych przedsiębiorców, którzy coraz częściej stają się niewypłacalni.

Źródło: raport Centralnego Ośrodka Informacji Gospodarczej według stanu na dzień 30.09.2019 r.

Najczęściej postępowania o ogłoszenie upadłości dotyczą przedsiębiorstw z sektora górniczego, energetycznego i farmaceutycznego. W ostatnim czasie znacznie zwiększyła się także liczba upadłości przedsiębiorców działających w sektorze budowlanym. Aż 87 przedsiębiorstw z tej branży przestało prowadzić działalność i jest to wynik najwyższym od 2016 roku. Oprócz sektora budowlanego zagrożone są także przedsiębiorstwa z sektora handlu hurtowego i detalicznego oraz przetwórstwa przemysłowego. Najwięcej postępowań dotyczy spółek z ograniczoną odpowiedzialnością (56,95%) i indywidualnych działalności gospodarczych (25,61%). W 2019 roku postępowania upadłościowe dotyczące przedsiębiorców najczęściej toczyły się w województwie mazowieckim (24,72%) oraz śląskim (13,02%). Wnioski o ogłoszenie upadłości najczęściej były składane w Warszawie, Krakowie oraz we Wrocławiu.

Do września 2019 roku najpopularniejszym rodzajem postępowania restrukturyzacyjnego okazało się przyspieszone postępowanie układowe, które wszczynano w 70,62% wszystkich przypadków. Liczba pozostałych rodzajów postępowań restrukturyzacyjnych, w porównaniu z rokiem 2018, spadła. Postępowanie sanacyjne zostało otworzone w 23,45% przypadków, postępowanie układowe – w 5,37% przypadków, a postępowanie o zatwierdzenie układu – jedynie w 0,56% przypadków. Proporcje te wynikają przede wszystkim ze wzrostu skuteczności przyspieszonego postępowania układowego, które w około 53% przypadkach kończy się układem (patrz niżej). Największa popularność przyspieszonego postępowania układowego bierze się z tego, że jest to proces najkrótszy i stosunkowo najprostszy. Co więcej, przed wszczęciem tego postępowania sąd nie bada, czy dłużnik jest w stanie uregulować koszty postępowania i zobowiązania powstałe po jego otwarciu. 

Rodzaj postępowania restrukturyzacyjnego Liczba Procentowo
Przyspieszone postępowanie układowe25070,66
Postępowanie sanacyjne8323,45
Postępowanie układowe195,37
Postępowanie o zatwierdzenie układu20,56

Źródło: raport Centralnego Ośrodka Informacji Gospodarczej według stanu na dzień 30.09. 2019 r.

 Zauważalna jest mała przewaga efektywności postępowań umorzonych nad tymi, które zakończyły się zatwierdzeniem układu. Wzrost skuteczności notuje także przyspieszone postępowanie układowe (około 53% postępowań do końca drugiego kwartału 2019 roku zakończyło się układem). Praktycznie od początku obowiązywania Prawa restrukturyzacyjnego prym w zakresie skuteczności wiedzie postępowanie o zatwierdzenie układu – 87,5 % postępowań kończy się zatwierdzeniem układu. Natomiast najmniejszą efektywnością charakteryzują się postępowanie sanacyjne oraz postępowanie układowe, które znacznie częściej kończyły się umorzeniem, a nie  zatwierdzeniem układu.

Najczęściej postępowanie restrukturyzacyjne dotyczyło podmiotów, które prowadziły działalność w zakresie handlu (30,36%), przetwórstwa przemysłowego (20,09%) oraz rolnictwa, leśnictwa, łowiectwa i rybactwa (15,06%). Regiony, w których najczęściej wszczynano postępowanie restrukturyzacyjne, to województwo mazowieckie (19,77%) oraz wielkopolskie (16,65%).

Na zakończenie należy dodać, że ustawodawca -– na mocy nowelizacji przepisów prawa upadłościowego, wchodzących w życie od 24 marca 2020 roku – przewidział dalszą liberalizację przepisów dotyczących przede wszystkim upadłości konsumenckiej. Należy przypuszczać, że wniosków o ogłoszenie upadłości konsumenckiej będzie przybywać, co w rezultacie może doprowadzić do spowolnienia pracy wydziałów upadłościowych, a co za tym idzie – do przewlekłości postępowań o ogłoszenie upadłości. Co więcej, proponowane zmiany mogą mieć także wpływ na jakość prowadzenia procedury w sprawach upadłościowych przedsiębiorców oraz w postępowaniach restrukturyzacyjnych.

Michał Sowiński – doradca restrukturyzacyjny
Aleksandra Majchrzak – aplikantka adwokacka