Upadłość konsumencka

 

Upadłość konsumencka to procedura sądowa stosowana wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, które stały się niewypłacalne. Głównym celem tego postępowania, zgodnie z art. 2 ust. 1a ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498), jest możliwość oddłużenia rzetelnego dłużnika.

Podstawą ogłoszenia upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej jest stan niewypłacalności rozumiany jako utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Jest to sytuacja, w której dłużnik nie jest w stanie spłacać swoich wymagalnych długów – czyli nie ma środków potrzebnych do zaspokojenia wierzycieli lub w krótkim czasie nie będzie nimi dysponował i stan ten nie ulegnie zmianie. Postępowanie upadłościowe wobec konsumentów prowadzi się także wtedy, gdy dłużnik ma tylko jednego wierzyciela. Przyczyny niewypłacalności mogą być różne. Najczęściej wynikają one z nieprzewidzianych przez dłużnika okoliczności, chociażby rosnących kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, nagłej utraty pracy na skutek redukcji etatów, problemów zdrowotnych, wypadku, jak również problemów rodzinnych (śmierć bliskiej osoby, odpowiedzialność za zobowiązania byłego partnera itp.). Jednak nie każde zaprzestanie regulowania zobowiązań pieniężnych przez dłużnika będzie postrzegane jako sytuacja niewypłacalności. Warto jako przykład wskazać sytuację, w której dłużnik nie uiszcza swoich zobowiązań, np. w celu wywołania problemów finansowych swojego wierzyciela, mimo zachowania zdolności do ich uregulowania. Jeśli dłużnik umyślnie lub w skutek rażącego niedbalstwa zaprzestał płatności, czym doprowadził do swojej niewypłacalności, sąd na podstawie art. 4914 Prawa upadłościowego oddali wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej.

Ustawodawca wyraźnie wskazał, że stan niewypłacalności musi mieć charakter trwały i definitywny, a zatem nie może być to jedynie stan przejściowy i krótkotrwały ani też możliwy do odwrócenia dzięki staraniom dłużnika. Zgodnie z art. 11 ust. 1a Prawa upadłościowego domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Jak zostało podkreślone w orzecznictwie Sądu Najwyższego, krótkotrwałe wstrzymanie płacenia długów spowodowane przejściowymi trudnościami nie stanowi podstawy do ogłoszenia upadłości, gdyż o niewypłacalności w rozumieniu przepisów Prawa upadłościowego można mówić dopiero wtedy, gdy dłużnik przez dłuższy czas nie wykonuje przeważającej części swoich zobowiązań.

Procedurę „oddłużenia” osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej można podzielić na dwa etapy:

1. Postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości

Postępowanie to inicjowane jest złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Wniosek wraz ze wszystkimi załącznikami jest rozpoznawany przez sąd właściwy dla zwykłego miejsca pobytu dłużnika w składzie jednego sędziego zawodowego. Sąd rozpatruje złożony wniosek albo na posiedzeniu niejawnym (na którym dłużnik nie musi być obecny), albo – jeżeli niezależnie od znajomości okoliczności przedstawionych we wniosku zechce wysłuchać dłużnika – na rozprawie. Ogłoszenie upadłości konsumenckiej to dopiero pierwsza cześć postępowania oddłużeniowego. Jednocześnie należy wskazać, że oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie pozbawia dłużnika możliwości oddłużenia, gdyż postanowienie sądu oddalające przedmiotowy wniosek jest zaskarżalne.

2. Postępowanie upadłościowe

Po wydaniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości rozpoczyna się kolejny etap, czyli postępowanie upadłościowe. W tej fazie postępowania konsument ma obowiązek współpracować z syndykiem, informując go o całym posiadanym majątku. W terminie 30 dni od dnia ukazania się ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym wierzyciele zgłaszają swoje wierzytelności, na podstawie których syndyk sporządza listę wierzytelności. W oparciu o informacje uzyskane od upadłego oraz wydany przez niego majątek, syndyk ustala skład masy upadłości oraz sporządza plan likwidacyjny zawierający propozycje co do sposobów i terminów sprzedaży poszczególnych składników masy upadłości. Jeżeli plan ten zostanie zatwierdzony przez sędziego-komisarza, syndyk może przystąpić do „upłynnienia” majątku, w tym celu np. sprzedając nieruchomości lub ruchomości upadłego, by zaspokoić wierzycieli w jak największym stopniu. W przypadku, gdy upadły nie posiada żadnego majątku, pomijany jest etap likwidacji majątku, a koszty postępowania upadłościowego zostają uwzględnione w ewentualnym planie spłaty wierzycieli lub będą umorzone.

Po ukończeniu likwidacji majątku upadłego sąd z urzędu, zazwyczaj na rozprawie – po wysłuchaniu upadłego, syndyka i wierzycieli – wydaje postanowienie o ustaleniu planu spłaty wierzycieli, biorąc pod uwagę zarówno możliwości zarobkowe upadłego, jak i jego wydatki konieczne do utrzymania siebie oraz osób pozostających na jego utrzymaniu. W postanowieniu tym sąd wskazuje, w jakim zakresie i w jakim czasie – nie dłuższym niż 36 miesięcy – upadły będzie zobligowany do spłacania uznanych na liście wierzytelności zobowiązań oraz jaka część zobowiązań powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona po wykonaniu planu spłaty wierzycieli. Upadły jest także zobowiązany do corocznego (do 30 kwietnia) składania sprawozdania z wykonania planu spłaty za poprzedni rok kalendarzowy, ujawniając zwłaszcza osiągnięte przychody i spłacone kwoty. Plan spłaty wyjątkowo nie będzie ustalony, jeśli sytuacja osobista upadłego nie czynił go zdolnym do dokonania jakichkolwiek spłat w ramach takiego planu. Wówczas sąd umorzy zobowiązania upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli.

Ostatnią fazą postępowania upadłościowego, o ile upadły w sposób należyty wykona plan spłaty wierzycieli, jest wydanie przez sąd postanowienia o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli. Od takiego postanowienia odwołać mogą się wierzyciele. Jeżeli jednak postanowienie uprawomocni się, wówczas upadły uzyskuje oddłużenie.

Upadłości konsumenckiej nie należy odbierać jako porażki. Wielu ludzi zmaga się z problemami finansowymi. Na skraju bankructwa stało wiele znanych osób, takich jak Henry Ford,  amerykański przemysłowiec i założyciel Ford Motor Company, czy Walt Disney, amerykański producent filmowy i jeden z największych twórców przemysłu rozrywkowego . . Obaj postrzegani dziś jako potentaci finansowi, na początku swojej kariery borykali się z problemami finansowymi, które doprowadziły do ich upadłości. Mimo „bankructwa” udało im się jednak pokonać problemy i w przyszłości odnieść wielkie sukcesy.

Nie zmienia to faktu, że stan niewypłacalności oraz widmo bankructwa z pewnością nie są doświadczeniem łatwym, jeśli więc nie wiesz, jak rozwiązać swoje pogłębiające się problemy finansowe, jeśli nie jesteś w stanie regulować swoich długów, skontaktuj się z nami i skorzystaj z pomocy naszego zespołu.